Σχετικά με την Νοητική Υστέρηση

Η Νοητική Υστέρηση αποτελεί ένα από τα προβλήματα που απασχολούν ιδιαίτερα τους ειδικούς ψυχικής υγείας εδώ και αρκετές δεκαετίες και αποτελεί την κλινική έκφραση διαφόρων καταστάσεων. Ουσιαστικά, πρόκειται για το κυρίαρχο ή δευτερεύον σύμπτωμα πολλών διαφορετικών μεταξύ τους διαταραχών ή συνδρόμων, που προκαλούν περιορισμό των νοητικών δυνατοτήτων ενός ανθρώπου και ελλείμματα σε τομείς εξέλιξης (εν γένει μη κατάκτηση δεξιοτήτων, δυσκολίες στη συμπεριφορά του ατόμου, μείωση λειτουργικότητας και προσαρμοστικότητας). 

Η Νοητική Υστέρηση εμφανίζεται πριν την ενηλικίωση και έχει μόνιμη επίδραση στη συνολική ανάπτυξη του ατόμου. Μεγάλη σημασία δε έχει η μειωμένη ικανότητα για κατανόηση και μάθηση νέων δεξιοτήτων. 

Παρόλα αυτά η νοητική υστέρηση δεν αποτελεί πάθηση. 
Τομείς που παραβλάπτονται συνήθως: 
Γνωστική Λειτουργία
Ψυχικές Λειτουργίες (συμπεριφορά, συναίσθημα κ.α.
Ικανότητα αυτονομίας, κοινωνικές δεξιότητες, προσαρμοστικότητα στο περιβάλλον 

Περίπου το 2 – 3% του γενικού πληθυσμού παγκοσμίως παρουσιάζει Νοητική Υστέρηση, με την αναλογία αρρένων : θηλέων να είναι 2:1. Τα ¾ των ατόμων είναι παιδιά ή έφηβοι. 

ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΝΟΗΤΙΚΗΣ ΥΣΤΕΡΗΣΗΣ
ΗΠΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ (Δείκτης Νοημοσύνης 50 – 69, F70 κατά ICD-10) o   Αντιστοιχεί σε νοητική ηλικία παιδιού 9 ως 12 ετών. Εμφανίζονται συνήθως μαθησιακές δυσκολίες στο σχολείο, αργότερα πιθανώς τα άτομα να εργάζονται, να διατηρούν καλές κοινωνικές σχέσεις και να συνεισφέρουν ενεργά στην κοινωνία

ΜΕΤΡΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ (Δείκτης Νοημοσύνης 35 – 49, F71 κατά ICD-10) o   Αντιστοιχεί σε νοητική ηλικία παιδιού 6 ως 9 ετών. Από την παιδική ηλικία υπάρχει σημαντική αναπτυξιακή καθυστέρηση σε τομείς όπως είναι η Αυτοφροντίδα, η Επικοινωνία, η Ανάπτυξη βαθμού ακαδημαϊκών δεξιοτήτων. Τα άτομα αυτά χρήζουν υποστήριξης στην κοινότητα και την εργασία

ΒΑΡΙΑ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ (Δείκτης Νοημοσύνης 20 – 34, F72 κατά ICD-10) o   Αντιστοιχεί σε νοητική ηλικία παιδιού 3 ως 6 ετών. Απαιτείται συνεχής φροντίδα και υποστήριξη

ΒΑΡΥΤΑΤΗ ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡΗΣΗ (Δείκτης Νοημοσύνης < 20, F73 κατά ICD-10) o   Αντιστοιχεί σε νοητική ηλικία παιδιού κάτω των 3 ετών. Υπάρχει σοβαρός περιορισμός Αυτοεξυπηρέτησης, Επικοινωνίας, Κινητικότητας, Προσαρμοστικότητας και ενίοτε Ελέγχου των σφιγκτήρων. 

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ Δεν είναι πάντα σαφής ο λόγος για τον οποίο ένα άτομο αναπτύσσει Νοητική Υστέρηση, ούτε υπάρχει πάντα μια μοναδική αιτία. Ανάλογα όμως με την αιτιολογία της και τα τυχόν συνοδά οργανικά προβλήματα, διαφοροποιείται συνήθως η έκταση της, η πρόγνωση για την νοητική εξέλιξη του ατόμου όπως επίσης και η επίδραση που ασκεί στην προσαρμοστικότητα του. 

Ενδεικτικά αναφέρονται ορισμένα αίτια: 
ΓΕΝΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ: 
Χρωμοσωμιακές ανωμαλίες (σύνδρομο Down, Turner, Klinefelter, κ.α.) 
Μεταβολικές διαταραχές (φαινυλκετονουρία, κ.α.) 
Οζώδης σκλήρυνση 

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ
Προ – γεννητικοί: ακτινοβολία και μολυσματικές παθήσεις εγκύου (πχ τοξοπλάσμωση, ερυθρά), λήψη φαρμάκων κατά την εγκυμοσύνη, κακή διατροφή, αλκοολισμός, χρήση ναρκωτικών, ασυμβατότητα Rhesus, σακχαρώδης διαβήτης, τραυματισμοί, κ.α. 

Πέρι – γεννητικοί: πρόωρος τοκετός, τραυματισμοί του εμβρύου κατά τη γέννα, καθυστέρηση πρώτης αναπνοής νεογέννητου, κ.α.

Παιδικής ηλικίας: σοβαροί τραυματισμοί κεφαλής, υποσιτισμός, δηλητηρίαση, ανοξία και υποξία, λοιμώξεις (μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα, κ.α.), υψηλός πυρετός, φάρμακα, επιληψία, υποθυρεοειδισμός, ιδρυματοποίηση, κ.α. 

Ιδιαίτερη σημασία για την εξέλιξη του ατόμου έχει η έγκαιρη διάγνωση και η μακροχρόνια συστηματική και πολύπλευρη φροντίδα μέσω οργανωμένων θεραπευτικών, εκπαιδευτικών και υποστηρικτικών προγραμμάτων. Συγκεκριμένα, άτομα με ελαφριά ή μέτρια νοητική υστέρηση, που από νωρίς ακολουθούν τέτοια προγράμματα, έχουν πολύ σημαντική βελτίωση σε όλους τους τομείς της ζωής τους. 
Σημειωτέων, ότι σε υψηλότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα και σε χώρες με ολοκληρωμένα συστήματα φροντίδας υπάρχει πενταπλάσια ενεργή ένταξη ατόμων με ελαφριά ή μέτρια νοητική υστέρηση στην κοινωνία και αντίστοιχη βελτίωση των δεξιοτήτων τους.
Τέλος, ιδιαίτερη δυσκολία παρουσιάζει η σωστή διάγνωση και παρακολούθηση ατόμων με Νοητική Υστέρηση και συνοδές ψυχικές διαταραχές. Η δυσκολία αυτή πηγάζει από τον περιορισμένο λόγο τους, τη δυσχέρεια περιγραφής των συναισθημάτων, σκέψεων και ψευδαισθήσεων τους. 
Γενικότερα, τα άτομα με Ν.Υ. έχουν περίπου 6 φορές περισσότερες πιθανότητες εμφάνισης ψυχικών διαταραχών από το γενικό πληθυσμό (30-36% σε σύγκριση με 5-6%). Συχνότερες είναι οι Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος, οι Ψυχώσεις, οι Διαταραχές Συμπεριφοράς και οι Συναισθηματικές Διαταραχές.    

Ιωάννης Γκιουζέλης Ψυχίατρος- Επιστημονικός Διευθυντής Σικιαριδείου Ιδρύματος

Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη εμπειρία στο διαδίκτυο. Συμφωνώντας αποδεχτείτε τη χρήση των cookies σύμφωνα με την πολιτική cookie.